• منتشر شده در دوشنبه, 30 مهر 1397 12:04
خبرشمال از آسیب‌های زیست‌محیطی ته‌سیگار گزارش می‌دهد

ته کشیدن سلامتِ محیط‌زیست با «ته‌سیگار»!

 
 
 
 

مائده مطهری‌زاده /


ته‌ سیگارها زباله‌های کوچک اما خطرناکی هستند، که این روزها به یک معضل جهانی تبدیل شده‌اند. طبق آخرین تحقیقات و گزارش‌های دریافتی از مجامع علمی جهانی، وجود سالانه ۷ میلیارد ته سیگار در مناطق شهری و طبیعت، سبب آلوده شدن یک میلیارد متر مکعب آب شیرین می‌شود.
بر این اساس مشخص می‌شود که سیگار، علاوه بر آسیب‌های جدی از قبیل (ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی، پوکی استخوان و فساد دندانها، ضایعات شنوایی، از بین رفتن درخشش طبیعی چهره، افزایش فشار خون و افزایش احتمال ابتلا به انواع و اقسام سرطان‌ها، به ویژه، سرطان پوست و ریه که بر روی جسم افراد باقی می‌گذارد، حتی طبیعت نیز از شرِّ ضرر و زیان آن در امان نبوده و آسیب‌های جبران‌ناپذیری را از این طریق، متحمل خواهد شد.
ته‌سیگار، شیء ظاهرا کوچکی است که افراد سیگاری، به راحتی در هر جایی رهایش می‌کنند یا به زیر پا انداخته و له می‌سازند و فکر می‌کنند که کار تمام شده، در حالی که ماجرا تازه آغاز شده است. از کوچه‌ها و جوی‌ها بگیرید تا حتی داخل مخازن سدها! اگر می‌پرسید که ته‌سیگار، چگونه سر از مخازن سدها درمی‌آورد باید گفت:« ر‌ها کردن فیلتر سیگار در آب‌های روان سبب می‌شود که این فیلتر‌ها به داخل مخازن سدهایی که آب شرب را تامین می‌کنند، وارد شود و به این ترتیب، به دلیل تجزیه‌ ناپذیری، مواد خطرناک خود را در آب‌‌ رها کند.»
تحقیقات دیگری نشان می‌دهد که ته‌سیگار، 40 درصد از زباله‌های دریای مدیترانه را تشکیل می‌دهد. پرندگان و ماهیان، آنها را به جای غذا اشتباه می‌گیرند و در نتیجه باعث مرگ آنها می‌شود.

داده‌های تامل برانگیز یک سایت زیست‌محیطی از مضرات رهاسازی ته‌سیگار در طبیعت
سایت planetoscope آمار می‌دهد که در سراسر جهان، سالانه 4 میلیارد و 300 میلیون ته‌سیگار و به عبارتی 137 هزار ته‌سیگار در هر ثانیه دور ریخته می‌شود. به طور متوسط، 15 سال طول می‌کشد تا اثر این زباله‌ها به طور کامل از بین برود.
بر اساس داده‌های این سایت محیط‌زیستی، ته‌سیگار به منزله یک زخم واقعی تا سالها بر تن نحیف و شکننده محیط‌زیست باقی می‌ماند. همچنین دور ریخته شدن هر ساله میلیاردها میلیارد ته‌سیگار برای محیط‌زیست یک خطر جدی است. ترکیب استات سلولز آنها 15 سال طول می‌کشد تا به طور کامل به طبیعت بازگردد.
ته‌سیگارها در هر سال، 2 میلیون و 300 هزار تُن از حجم زباله‌های دور ریخته شده را در جهان تشکیل می‌دهند. از حجم زباله‌های شیمیایی ریخته شده در طبیعت نیز 209 هزار تُن مربوط به ته‌سیگار است، به طوری که در هر متر مربع حداقل یک ته‌سیگار یافت می‌شود. ته‌سیگارها موقعی که به زمین می‌افتند، مواد سمی‌شان در محیط پراکنده می‌شود.
ته‌سیگارها می‌توانند 2500 نوع ماده شیمیایی مختلف در محیط‌زیست پخش کنند. یک ته‌سیگار، به تنهایی می‌تواند 500 لیتر آب آشامیدنی را آلوده و غیرقابل آشامیدن کند. دور انداختن ته‌سیگار در کف خیابان، می‌تواند خسارات جدی به محیط‌زیست وارد کند. آلودگی آب، خاک، مسموم شدن حیوانات و حتی خفگی آنها از جمله این خطرات است.
ته‌سیگار، ماده‌ای است که سالانه سبب مرگ میلیون‌ها پرنده و آبزی می‌شود و این چرخه‌ای است که در زنجیره غذایی در ‌‌نهایت به انسان باز می‌گردد.

ته‌سیگارها از چه عناصری تشکیل می‌شوند؟
خوب است حالا که از مخاطرات ته‌سیگار گفتیم، از اجزای تشکیل‌دهنده آن نیز بگوییم.
فیلتر، 98 درصد از سیگارها با فیلتر به فروش می‌رسند. جنس فیلتر در ته‌سیگار، از پنبه نیست و بافتی از استات سلولز دارد. استات سلولز، نوعی پلاستیک به دست آمده از تغییرات شیمیایی است و در واقع نوعی پلیمر است. الیاف استات سلولز با یک ماده سمی به نام دی اکسیدتیتانیوم فشرده می‌شود و در نهایت با ترکیب چندین ماده شیمیایی دیگر به شکل فیلتر در می‌آید؛ باقی‌مانده تنباکوی موجود در سیگار و کاغذی که فیلتر را احاطه می‌کند، همگی از اجزای تشکیل‌دهنده این ماده مضر به حال انسان و طبیعت است.

فیلتری که سلامتی را از خود عبور می‌دهد
در میان اجزای تشکیل‌دهنده سیگار، فیلتر سیگار به گونه‌ای طراحی شده است که فقط دود توتون را که به ریه‌های فرد سیگاری فرستاده می‌شود، اندکی کاهش می‌دهد، اما الزاما به سلامتی بیشتر فرد نمی‌انجامد. در نتیجه، فیلتر سیگار بیشتر حربه‌ای تبلیغاتی برای جذب مشتری است و به نظر می‌رسد اصلی‌ترین کارکرد فیلتر در سیگار، دادن تصویری غلط به فرد سیگاری است که این بخش از سیگار، جلوی آسیب دود توتون به سلامتی او را می‌گیرد؛ حال آن که واقعیت چیز دیگری است و در فیلتر باقی مانده از سیگارهای دود شده، مواد سمی و فلزات سنگین و خطرناک دیگری مانند نیکوتین، سرب، مس و کروم هم وجود دارد.

یک آزمایش ساده و یک نتیجه‌گیری تلخ
یک آزمایش ساده نشان می‌دهد که اگر ته‌سیگار را به مدت ۹۶ ساعت در یک لیتر آب قرار دهیم، مواد سمی موجود در آن برای کشتن هر نوع ماهی آب شیرین یا آب شور کافی است. بسیاری از کودکان سراسر دنیا با ته‌سیگار بازی می‌کنند و حتی برخی حیوانات آن را به اشتباه می‌خورند. در نتیجه ته‌سیگار رها شده در محیط‌زیست می‌تواند خسارت‌های جبران‌ناپذیری به سلامت جانداران وارد کند.

نتایج بهت‌آور!
نتایج بدست آمده از این چند گزارش بین‌المللی وقتی با نتایج تحقیقات دیگری در ایران جمع‌بندی می‌شود، تامل‌برانگیزتر هم می‌شود.
آنگاه که بدانیم، حدود 14 درصد از جمعیت بالای 15 سال کشور از انواع محصولات دخانی استفاده می‌کنند؛ سن جمعیت مصرف‌کننده به 13 تا 15 سال کاهش یافته است؛ طبق برآورد وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی، 40 میلیارد نخ مصرف سالانه سیگار در کشور است؛ طبق برآورد وزارت صنعت معدن و تجارت مصرف سیگار در کشور حدود 55 میلیارد نخ است که از این مقدار حداقل 50درصد از آن در محیط رها می‌شود؛10 هزار میلیارد تومان هزینه مصرف دخانیات در کشور است...

ضمانت اجرایی که نیست!
طبق برآوردهای بهداشتی، هر عدد ته‌سیگار در صورت بارندگی، حدود یک متر مربع از زمین را آلوده می‌کند؛ علی‌رغم جریمه سنگین رها کردن ته‌سیگار در کشورهای پیشرفته، اما در ایران هنوز قانونی با ضمانت اجرایی قطعی نداریم؛ آموزش و اطلاع‌رسانی همراه با اعمال قانون می‌تواند در کاهش آسیب‌های زیست‌محیطی این معضل موثر باشد.

قانون در خصوص پسماند سیگار چه می‌گوید؟
طبق ماده 180 کنوانسیون چارچوب سازمان بهداشت جهانی در مورد کنترل دخانیات که ایران هم در سال 1984 به عضویت آن در آمده است، دولتها درباره مسائل زیست‌محیطی کشت توتون باید مراقبت‌های لازم را انجام دهند.
هر چند در کشور ما استعمال دخانیات در اماکن عمومی و ادارات دولتی منع شد اما هنوز ضمانت اجرایی نداشته و یا اعمال نمی‌شود.
با توجه به اینکه پسماند سیگار، جزو پسماندهای خطرناک شناخته می‌شود، طبق قانون مدیریت پسماند، متولی دفن و فرآیندهای جمع‌آوری آن، باید توسط تولیدکننده انجام گیرد. شرکت‌های تولیدکننده سیگار، نسبت به ته‌سیگار رها شده در محیط، مسئولیت داشته و باید عوارض پرداخت کنند و یا معدوم کردن آنها را به عهده بگیرند. در اروپا برای رهاسازی ته‌سیگار در محیط، 65 تا 75 یورو جریمه در نظر گرفته شده است اما در ایران چنین قانونی پیش‌بینی نشده است.

مشکلات اعمال قانون در ایران چیست؟
از مشکلات اعمال قانون مدیریت پسماند، رهاسازی  ته‌سیگار توسط مصرف‌کنندگان در محیط‌زیست است. به عبارتی دیگر برخلاف پسماندهای خطرناک دیگر همچون زباله‌های بیمارستانی که مصرف‌کننده آن مشخص است، اما پسماند سیگار تولید‌کننده آن عموم مردم‌اند و لذا اجرای قانون مدیریت پسماند برای این همه متهم وجود ندارد! این در حالی‌ست که در ایران، برای جلوگیری از دور انداختن ته سیگار توسط مصرف کننده، قانونی وضع نشده است.
*برای جلوگیری از این آسیب چه راهکارهایی پیشنهاد می‌شود؟
اولین و مهم‌ترین اقدام باید آموزش و اطلاع‌رسانی برای مردم باشد؛ تصویب قانون شفاف و دارای قابلیت اجرایی؛ می‌توان قانون مدیریت پسماندها را درباره سیگار اجرایی کرد؛ تعبیه اتاق مخصوص کشیدن سیگار در اماکن عمومی، خیابان‌ها، بازارها و...؛ قرار دادن سطل مخصوص زباله سیگار در اماکن عمومی و...؛ تهیه گزارش، مستند خبری و همچنین در برنامه‌های تولیدی برای کودک و نوجوان فرهنگ‌سازی شود.
اصلا مشکل نیست! فقط کافی‌ست سیگاری‌های محترم، از استعمال سیگار برای همیشه دست بکشند  و در ذهن خود، یک پلاکارد بزرگ و زیبا با عنوان «استعمال سیگار اکیدا و تا ابد در همه جا ممنوع!» نصب کنند، آن وقت خواهند دید که چگونه سلامتی خود و محیط‌زیست را تا همیشه تضمین می‌کنند.

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی